Veelgestelde vragen over oogaandoeningen

Retinoblastoom is een zeldzame vorm van oogkanker die ontstaat in het netvlies van het oog. Het komt vooral voor bij jonge kinderen onder de vijf jaar. De ziekte kan in één oog (unilateraal) of in beide ogen (bilateraal) voorkomen. In Nederland worden jaarlijks ongeveer 10 tot 12 kinderen met retinoblastoom gediagnosticeerd. Bij bilaterale gevallen is de ziekte altijd erfelijk. Bij unilaterale gevallen is dit in ongeveer 15% van de gevallen het geval. De meeste kinderen die behandeld worden, zijn de eersten in hun familie met deze aandoening.

De eerste tekenen van retinoblastoom kunnen zijn:

• Een witte verkleuring van de pupil, vooral zichtbaar op foto’s met flitslicht.
• Scheelzien of een afwijkende stand van de ogen.
• Roodheid of zwelling van het oog.
• Verminderd zicht of blindheid in het aangedane oog.

Deze symptomen kunnen ook bij andere oogproblemen voorkomen. Daarom is het belangrijk om bij twijfel contact op te nemen met een arts. Voor meer informatie over de symptomen en het herkennen van retinoblastoom, kunt u terecht op de website van het Retinoblastoom Centrum Nederland.

Als er een vermoeden is van retinoblastoom, worden er verschillende onderzoeken gedaan:

• Een echo-onderzoek van het oog om de tumor in beeld te brengen.
• Een oogonderzoek onder narcose om het netvlies goed te kunnen bekijken.
• Een MRI-scan om te zien of de tumor zich heeft verspreid naar andere delen van het lichaam.
• Bloedonderzoek om te bepalen of de ziekte erfelijk is.

Deze onderzoeken helpen artsen om een nauwkeurige diagnose te stellen en een passend behandelplan op te stellen. Meer details over de diagnostische procedures zijn te vinden op de website van het Retinoblastoom Centrum Nederland.

De behandeling van retinoblastoom hangt af van de grootte, locatie en verspreiding van de tumor. Mogelijke behandelingen zijn: Chemotherapie om de tumor te verkleinen.

• Lasertherapie of cryotherapie om kleine tumoren te behandelen.
• Bestraling in bepaalde gevallen.
• Verwijdering van het oog als andere behandelingen niet mogelijk zijn.

Het doel is om het leven van het kind te redden, het zicht te behouden en de kans op terugkeer van de tumor te minimaliseren. Voor meer informatie over behandelingsopties kunt u terecht op de website van het Retinoblastoom Centrum Nederland.

De vooruitzichten voor kinderen met retinoblastoom zijn over het algemeen goed, vooral als de ziekte vroeg wordt ontdekt en behandeld. Meer dan 95% van de kinderen geneest van retinoblastoom. De meeste kinderen behouden ten minste één oog en hebben goed zicht. Langdurige follow-up is belangrijk om eventuele terugkeer van de tumor of andere complicaties op tijd te detecteren. Meer informatie over de prognose en nazorg is te vinden op de website van het Retinoblastoom Centrum Nederland.

Retinoblastoom kan erfelijk zijn, maar dat is niet altijd het geval. Bij dubbelzijdig retinoblastoom is de ziekte altijd erfelijk. Bij enkelzijdig retinoblastoom is dit in ongeveer 15% van de gevallen zo. Erfelijkheidsonderzoek kan bepalen of de ziekte erfelijk is. Dit is belangrijk voor de familieplanning en om te weten of broertjes of zusjes ook risico lopen. Meer informatie over erfelijkheid en retinoblastoom is beschikbaar op de website van het Retinoblastoom Centrum Nederland.

Anoftalmie en microftalmie zijn aangeboren aandoeningen waarbij het oog niet goed is ontwikkeld. Bij anoftalmie ontbreekt het oog volledig of is het niet goed aangelegd. Bij microftalmie is het oog wel aanwezig, maar kleiner dan normaal en vaak niet volledig ontwikkeld. Beide aandoeningen kunnen aan één oog (eenzijdig) of beide ogen (dubbelzijdig) voorkomen. In Nederland worden jaarlijks ongeveer 15 baby’s geboren met een van deze aandoeningen.

De precieze oorzaak is vaak onbekend, maar er zijn verschillende factoren die een rol kunnen spelen. Genetische afwijkingen zijn een belangrijke oorzaak. Ook kunnen infecties tijdens de zwangerschap, zoals rodehond of toxoplasmose, bijdragen aan het ontstaan van deze aandoeningen. Daarnaast kan het gebruik van bepaalde medicijnen of alcohol tijdens de zwangerschap het risico verhogen. In veel gevallen wordt echter geen duidelijke oorzaak gevonden.

De behandeling is gericht op het ondersteunen van de groei van de oogkas en het verbeteren van het uiterlijk. Bij baby’s wordt vaak gestart met het plaatsen van een conformer, een soort kunststof schaaltje, in de oogkas. Dit helpt de oogkas en oogleden mee te groeien met de rest van het gezicht. Later kan een op maat gemaakte oogprothese worden geplaatst. Als er nog zicht is in het kleine oog, wordt geprobeerd dit te behouden en te verbeteren.

Als een kind aan één oog geen of weinig zicht heeft, leert het vaak goed om met het andere oog te zien. Kinderen kunnen meestal normaal deelnemen aan school en sport. Bij dubbelzijdige aandoeningen is er vaak sprake van slechtziendheid of blindheid. In dat geval wordt ondersteuning geboden door visuele revalidatiecentra om de ontwikkeling van het kind te stimuleren.

Een oogmelanoom is een zeldzame vorm van kanker die ontstaat uit pigmentcellen in het oog. Deze cellen bevinden zich meestal in de uvea, een laag in het oog die bestaat uit het vaatvlies, de iris en het straalvormig lichaam. De meeste oogmelanomen ontwikkelen zich in het vaatvlies. In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 220 mensen deze diagnose. Hoewel het vaker voorkomt bij mensen tussen de 50 en 70 jaar, kan het ook op jongere leeftijd optreden. De precieze oorzaak is nog onbekend, maar factoren zoals een lichte oogkleur kunnen het risico verhogen. Oogmelanoom wordt vaak pas ontdekt als er klachten ontstaan, zoals wazig zien of lichtflitsen. Soms wordt het bij toeval gevonden tijdens een oogcontrole. Het is belangrijk om bij oogklachten een arts te raadplegen.

Oogmelanoom geeft in het begin vaak geen klachten. Naarmate de tumor groeit, kunnen symptomen optreden zoals wazig of vervormd zien, lichtflitsen, vlekken in het zicht, of verlies van een deel van het gezichtsveld. Soms verandert de vorm of grootte van de pupil. Deze klachten zijn niet specifiek en kunnen ook bij andere oogproblemen voorkomen. Daarom is het belangrijk om bij dergelijke symptomen een arts te raadplegen. In ongeveer een derde van de gevallen wordt een oogmelanoom toevallig ontdekt tijdens een routine-oogonderzoek. Vroege opsporing kan de behandelmogelijkheden verbeteren.

Bij vermoeden van een oogmelanoom verwijst de huisarts je naar een oogarts. De oogarts voert verschillende onderzoeken uit, zoals een oogspiegelonderzoek (fundoscopie) om het netvlies en de bloedvaten te bekijken, en een echografie om de grootte en locatie van de tumor te bepalen. Soms worden aanvullende onderzoeken gedaan, zoals een fluorescentie-angiografie om de bloedvaten in het oog in beeld te brengen. Als er aanwijzingen zijn voor uitzaaiingen, kunnen scans van andere organen, zoals de lever, worden uitgevoerd. Deze onderzoeken helpen bij het stellen van de diagnose en het bepalen van het behandelplan.

De behandeling van een oogmelanoom hangt af van de grootte, locatie en kenmerken van de tumor, evenals van de algehele gezondheid van de patiënt. Mogelijke behandelingen zijn:

• Bestraling: Bij kleine tot middelgrote tumoren kan inwendige bestraling (brachytherapie) worden toegepast, waarbij een radioactief schildje op het oog wordt geplaatst. Bij grotere tumoren kan uitwendige bestraling, zoals protonentherapie, worden gebruikt.
• Operatie: Als bestraling niet mogelijk is of onvoldoende effect heeft, kan het nodig zijn om het oog gedeeltelijk of volledig te verwijderen.

Het doel is om de tumor te verwijderen of te vernietigen en tegelijkertijd zoveel mogelijk van het gezichtsvermogen te behouden. Na de behandeling zijn regelmatige controles belangrijk om eventuele terugkeer van de tumor of uitzaaiingen op te sporen.

De prognose bij een oogmelanoom varieert en is afhankelijk van factoren zoals de grootte en locatie van de tumor, en of er uitzaaiingen zijn. Over het algemeen zijn de vooruitzichten beter als de tumor vroeg wordt ontdekt en behandeld. Bij ongeveer de helft van de patiënten kunnen op termijn uitzaaiingen ontstaan, meestal in de lever. Regelmatige controles na de behandeling zijn belangrijk om eventuele uitzaaiingen vroegtijdig op te sporen. Hoewel een oogmelanoom een ernstige aandoening is, zijn er behandelmogelijkheden die de overlevingskansen kunnen verbeteren.

Een ooginfarct ontstaat wanneer een of meerdere slagaders in het oog verstopt raken. Hierdoor krijgt een deel van het netvlies geen zuurstof, wat leidt tot plotselinge vermindering van het gezichtsvermogen aan één oog. Deze aandoening is meestal pijnloos. De ernst van het zichtverlies hangt af van de locatie van de verstopping.

Een ooginfarct wordt vaak veroorzaakt door een bloedpropje dat een slagader in het oog blokkeert. Risicofactoren zijn onder andere hoge bloeddruk, diabetes, hoog cholesterol, roken en ouderdom.

Een oogarts voert verschillende onderzoeken uit om een ooginfarct te diagnosticeren. Dit kan onder andere een fluoresceïne-angiografie omvatten, waarbij een contrastmiddel wordt gebruikt om de bloedstroom in het netvlies te beoordelen.

Bij een ooginfarct ervaart u plotselinge en ernstige vermindering van het gezichtsvermogen aan één oog. Dit kan variëren van wazig zien tot volledige blindheid in het getroffen oog. Het zichtverlies treedt meestal abrupt op en is pijnloos.

Het herstel van het gezichtsvermogen na een ooginfarct is vaak beperkt. De mate van herstel hangt af van de ernst en locatie van de verstopping. In veel gevallen blijft er blijvend zichtverlies bestaan.

Helaas is er geen specifieke behandeling om het verloren gezichtsvermogen bij een ooginfarct te herstellen. Wel is het belangrijk om de onderliggende oorzaak te behandelen en risicofactoren te beheersen om verdere schade te voorkomen.

Het verlagen van risicofactoren zoals hoge bloeddruk, hoog cholesterol en diabetes kan helpen om het risico op een ooginfarct te verminderen. Een gezonde levensstijl met een uitgebalanceerd dieet, regelmatige lichaamsbeweging en het vermijden van roken zijn hierbij essentieel.

AION staat voor Anterieure Ischemische Opticoneuropathie en is een specifieke vorm van ooginfarct waarbij de oogzenuw wordt aangetast. Dit leidt tot plotselinge vermindering van het gezichtsvermogen en kan gepaard gaan met andere symptomen zoals hoofdpijn.

Een ooginfarct betreft een verstopping van een slagader in het oog, terwijl een oogtrombose een verstopping van een ader is. Beide aandoeningen leiden tot verminderd zicht, maar de oorzaken en behandelingen verschillen.

Oogletsel betekent dat je oog beschadigd is geraakt. Dit kan gebeuren door een ongeluk, bijvoorbeeld tijdens het sporten, werken in de tuin of door vuurwerk. Ook een klap op het oog of een scherp voorwerp kan schade veroorzaken. Bij kinderen komt oogletsel vaak voor tijdens het spelen of door vuurwerk. Bij volwassenen zijn verkeersongelukken, sportongevallen of vuurwerk de meest voorkomende oorzaken. Soms blijft het beschadigde oog in de oogkas en wordt er een prothese overheen geplaatst. In andere gevallen moet het oog verwijderd worden. Het is belangrijk om je ogen te beschermen, bijvoorbeeld door een veiligheidsbril te dragen tijdens risicovolle activiteiten.

De behandeling van oogletsel hangt af van de ernst van de schade. Een oogarts zal proberen het oog te behouden door wonden te hechten of andere medische behandelingen toe te passen. Als het oog ernstig beschadigd is en niet meer kan zien, kan het nodig zijn om het oog te verwijderen. Na het verwijderen van het oog kan een oogprothese worden geplaatst om het uiterlijk te herstellen. Het is belangrijk om na de behandeling goede nazorg te krijgen en te leren omgaan met de veranderingen in het zicht.

Als iemand acuut oogletsel heeft, is het belangrijk om rustig te blijven en snel te handelen: Stel de persoon gerust.

1. Laat de persoon liggen en houd het hoofd iets achterover.
2. Laat de persoon niet in het oog wrijven.
3. Druk niet op het oog, ook niet met een coldpack of ijs.
4. Bekijk het oog voorzichtig.
5. Bel 112 en volg de instructies op.

Het is belangrijk om snel medische hulp te krijgen om verdere schade te voorkomen.

Een netvliesloslating gebeurt wanneer het netvlies, een dun laagje weefsel aan de achterkant van het oog, loskomt van de onderliggende laag. Dit kan gebeuren door een scheurtje in het netvlies, waardoor vocht eronder komt. Het netvlies kan daardoor niet goed meer functioneren, wat leidt tot problemen met zien. Als dit niet snel wordt behandeld, kan het leiden tot blijvend verlies van het gezichtsvermogen. Het is belangrijk om bij symptomen direct medische hulp te zoeken.

Bij een netvliesloslating kun je verschillende klachten ervaren. Je kunt plotseling zwarte vlekjes of sliertjes zien die bewegen met je oogbewegingen. Ook kun je lichtflitsen waarnemen, vooral in het donker. Soms lijkt het alsof er een gordijn of schaduw over een deel van je gezichtsveld hangt. Je zicht kan ook waziger worden. Deze symptomen kunnen snel verergeren. Het is belangrijk om bij deze klachten direct contact op te nemen met een oogarts.

Een netvliesloslating is niet zichtbaar aan de buitenkant van het oog. Een oogarts onderzoekt het oog met speciale lenzen en een felle lamp. Hiervoor worden eerst oogdruppels gegeven om de pupil te verwijden. Als het netvlies niet goed te zien is, kan een echo van het oog worden gemaakt. Deze onderzoeken zijn pijnloos en helpen de arts om de juiste diagnose te stellen en de beste behandeling te bepalen.

De behandeling hangt af van de ernst van de loslating. Als er alleen een klein scheurtje is, kan een laserbehandeling voldoende zijn om het netvlies weer vast te zetten. Bij een volledige loslating is meestal een operatie nodig. Er zijn verschillende operatietechnieken, zoals het plaatsen van een bandje om het oog (cerclage) of het verwijderen van het glasvocht (vitrectomie). Soms wordt er gas of olie in het oog gebracht om het netvlies op zijn plaats te houden. De oogarts bespreekt welke behandeling het beste is voor jouw situatie.

Een netvliesloslating ontstaat meestal door een scheurtje in het netvlies. Dit kan gebeuren als het glasvocht, een gelachtige substantie in het oog, krimpt en aan het netvlies trekt. Factoren die het risico verhogen zijn ouderdom, hoge bijziendheid (een sterke min-sterkte), eerdere oogoperaties zoals een staaroperatie, of een harde klap op het oog. Soms komt het ook voor bij mensen met bepaalde oogziekten of ontstekingen. Erfelijkheid speelt ook een rol; als het in de familie voorkomt, is de kans groter.

Een netvliesloslating is een ernstige aandoening die, als deze niet snel wordt behandeld, kan leiden tot blijvend verlies van het gezichtsvermogen of zelfs blindheid. Het risico is hoger bij mensen boven de 50 jaar, bij mensen met hoge bijziendheid, na oogoperaties zoals een staaroperatie, of bij een familiegeschiedenis van netvliesproblemen. Ook een harde klap op het oog kan het risico verhogen. Het is belangrijk om alert te zijn op symptomen en snel medische hulp te zoeken.

Het is niet altijd mogelijk om een netvliesloslating te voorkomen, maar je kunt wel het risico verkleinen. Laat je ogen regelmatig controleren, vooral als je bijziend bent of als het in de familie voorkomt. Bescherm je ogen tegen letsel, bijvoorbeeld bij sporten. Als je plotseling vlekjes, flitsen of een schaduw in je gezichtsveld ziet, neem dan direct contact op met een oogarts. Vroege behandeling kan ernstige schade aan het gezichtsvermogen voorkomen.

Na een netvliesoperatie kan het oog gevoelig zijn en kun je tijdelijk minder goed zien. Het zicht herstelt meestal geleidelijk over enkele weken tot maanden. Soms is het nodig om na de operatie een bepaalde houding aan te nemen, bijvoorbeeld met het hoofd naar beneden, om het netvlies goed op zijn plaats te houden. Het is belangrijk om de instructies van de arts goed op te volgen en op controle te komen. In de meeste gevallen is één operatie voldoende, maar soms zijn meerdere ingrepen nodig.

Glaucoom is een chronische oogaandoening waarbij de oogzenuw beschadigd raakt, vaak door een verhoogde oogdruk. Dit kan leiden tot een geleidelijk verlies van het gezichtsveld, alsof je door een tunnel kijkt. In het begin merk je meestal niets, maar zonder behandeling kan het zicht steeds slechter worden en uiteindelijk tot blindheid leiden. Regelmatige oogcontroles zijn belangrijk, vooral als glaucoom in de familie voorkomt of als je ouder bent dan 40 jaar.

Glaucoom wordt opgespoord door verschillende oogonderzoeken. De oogarts meet de oogdruk, onderzoekt de oogzenuw en test het gezichtsveld. Soms wordt er een OCT-scan gemaakt om de oogzenuw en het netvlies in detail te bekijken. Deze onderzoeken zijn meestal pijnloos en helpen om glaucoom in een vroeg stadium te ontdekken.

Glaucoom ontwikkelt zich vaak langzaam en zonder duidelijke klachten. In een later stadium kun je merken dat je gezichtsveld kleiner wordt of dat je dingen minder goed ziet aan de zijkant. Bij acute glaucoom kunnen symptomen optreden zoals plotseling wazig zien, hevige oogpijn, roodheid, hoofdpijn, misselijkheid en braken. Het is belangrijk om bij deze klachten direct medische hulp te zoeken.

De behandeling van glaucoom richt zich op het verlagen van de oogdruk om verdere schade aan de oogzenuw te voorkomen. Dit kan met oogdruppels, laserbehandelingen of operaties. Oogdruppels zijn vaak de eerste stap en moeten dagelijks worden gebruikt. Als druppels niet voldoende helpen, kan een laserbehandeling of operatie nodig zijn. De keuze van de behandeling hangt af van de ernst van de aandoening en wordt samen met de oogarts besproken.

Als glaucoom niet wordt behandeld, kan de oogzenuw steeds meer beschadigd raken, wat leidt tot een steeds kleiner gezichtsveld en uiteindelijk tot blindheid. Omdat de schade onomkeerbaar is, is het belangrijk om glaucoom vroegtijdig te ontdekken en te behandelen. Regelmatige oogcontroles en het volgen van de voorgeschreven behandeling zijn essentieel om het gezichtsvermogen te behouden.

Ja, glaucoom kan erfelijk zijn. Als een familielid glaucoom heeft, is de kans groter dat jij het ook krijgt. Daarom wordt aangeraden dat familieleden van glaucoompatiënten vanaf hun 40e regelmatig hun ogen laten controleren. Vroegtijdige opsporing kan helpen om schade aan het gezichtsvermogen te voorkomen.

Helaas is schade door glaucoom niet te herstellen. De behandelingen kunnen de voortgang van de ziekte vertragen of stoppen, maar niet terugdraaien. Daarom is het belangrijk om glaucoom vroeg op te sporen en de behandeling strikt te volgen. Regelmatige controles bij de oogarts zijn essentieel om het gezichtsvermogen zo goed mogelijk te behouden.

Iedereen kan glaucoom krijgen, maar sommige mensen hebben een hoger risico. Dit geldt voor mensen ouder dan 40 jaar, mensen met een familiegeschiedenis van glaucoom, mensen met hoge oogdruk, bijziendheid of verziendheid, en mensen van Afrikaanse of Aziatische afkomst. Ook langdurig gebruik van bepaalde medicijnen, zoals corticosteroïden, kan het risico verhogen. Regelmatige oogcontroles zijn belangrijk als je tot een risicogroep behoort.

Nee, een bril kan de schade aan de oogzenuw door glaucoom niet herstellen. Brillen corrigeren alleen brekingsfouten zoals bijziendheid of verziendheid, maar hebben geen invloed op de oogdruk of de gezondheid van de oogzenuw. Daarom is het belangrijk om glaucoom te behandelen met de juiste medische therapieën en niet te vertrouwen op brillen om de aandoening te corrigeren.