Glaucoom is een verzamelnaam voor oogziekten waarbij de oogzenuw geleidelijk beschadigt. Die zenuw is de ‘kabel’ die signalen van je oog naar je hersenen stuurt. Meestal is een verhoogde oogdruk de boosdoener, per persoon verschilt het wat een normale oogdruk is. Het verraderlijke is dat je in het begin vaak niets merkt. Pas als er al schade is, merk je dat delen van je gezichtsveld wegvallen. Die schade is onomkeerbaar: zenuwvezels die verloren gaan, komen niet terug.
Hoe vaak glaucoom voorkomt
In Nederland hebben naar schatting 358.000 mensen glaucoom. Wereldwijd gaat het om miljoenen mensen, vooral boven de veertig jaar. Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans dat je ermee te maken krijgt. Bij mensen boven de tachtig komt glaucoom relatief vaak voor. Een deel van de patiënten verliest uiteindelijk het zicht in één oog en een kleiner deel wordt volledig blind.
Eén of beide ogen
Glaucoom kan in één oog beginnen, maar het is meestal een dubbelzijdige aandoening. Dat betekent dat, ook al merk je het maar aan één oog, beide ogen gevoelig zijn voor dezelfde schade aan de oogzenuw. Vaak verloopt het in het ene oog sneller of is het eerder merkbaar, maar bij het merendeel van de mensen wordt glaucoom uiteindelijk in beide ogen vastgesteld. Bij sommige vormen, zoals acuut gesloten-kamerhoekglaucoom, is het risico dat ook het tweede oog wordt getroffen bijzonder hoog: in 40 tot 80 procent van de gevallen binnen vijf tot tien jaar. Om dat risico te verkleinen, behandelt de oogarts in de meeste gevallen preventief ook het andere oog.
Wie extra risico loopt
Sommige mensen hebben van nature meer kans om glaucoom te ontwikkelen. Leeftijd speelt een belangrijke rol, maar ook erfelijkheid telt zwaar mee. Daarom worden broers, zussen en kinderen van de patiënt vaak ook gescreend. Ook bepaalde afwijkingen aan het oog, zoals hoge bijziendheid of verziendheid, vergroten de kans. Daarnaast hebben mensen van sommige etnische achtergronden, zoals van Afrikaanse afkomst, een hoger risico.
Oogverwijdering door glaucoom: zeldzaam, maar soms nodig
In de meeste gevallen kan glaucoom goed worden behandeld met oogdruppels, laser of een operatie. Alleen bij extreme gevallen—zoals een oog dat volledig blind is of pijnlijk blijft ondanks behandeling, en waar behoud van het oog geen alternatief is—kan oogverwijdering overwogen worden. Dit is soms het geval bij bijzondere vormen van glaucoom, zoals na een oogtrombose. Uit onderzoeken blijkt dat slechts bij een zeer klein deel van de mensen met glaucoom een oogverwijdering nodig is.
Wat je zelf kunt doen
Omdat glaucoom vaak ongemerkt begint, is periodieke controle bij de oogarts essentieel. Meestal begint de screening na het 40elevensjaar, tenzij jouw familielid op jongere leeftijd al glaucoom ontwikkelde. Dan kun je het beste met jouw arts overleggen wat het beste moment is om de controles te starten. Laat daarbij niet alleen je oogdruk meten, maar vraag ook om onderzoek van de oogzenuw en je gezichtsveld. Hoe eerder glaucoom wordt ontdekt, hoe groter de kans dat verdere schade kan worden voorkomen.
Je kunt ook zelf bijdragen aan het behoud van je zicht. Gezonde voeding, met veel groene groenten, rood fruit en vis, lijkt volgens onderzoek een gunstig effect te hebben op het risico. Verder is het belangrijk om eventuele verhoogde oogdruk direct te laten behandelen met druppels, laser of een andere ingreep, afhankelijk van wat je arts adviseert.
Glaucoom is niet te genezen, maar met de juiste zorg kun je wel voorkomen dat het je zicht definitief aantast of dat je het zicht in beide ogen verliest.
