Beste Maaike,
Mijn partner heeft onlangs een oogverwijdering gehad. Heb jij tips hoe ik mijn partner het beste kan ondersteunen bij het zien met 1 oog?
Beste Q.
Op de Landelijke Contactdag heb ik deze vraag uitgezet onder onze leden en hun naasten waaruit de volgende tips zijn gekomen.
Leefomgeving
- Zorg dat er in huis/leefomgeving geen spullen op de grond rondslingeren waar over gestruikeld kan worden.
- Kijk samen of het huis nog praktisch ingericht is, bijvoorbeeld geen nauwe paadjes tussen meubels of laaghangende lampen of planten waar je tegenaan kunt lopen.
- Zorg voor de juiste verlichting, zodat eventuele obstakels goed zichtbaar zijn.
- Informeer familie en anderen in de directe omgeving over wat er gebeurd is en welke gevolgen dit heeft, zodat ook zij er mee om kunnen gaan en passende verwachtingen hebben.
Verkeer/Plaatsing van jezelf ten opzichte van je partner:
Hieruit kwamen tegenstrijdige adviezen, dus bespreek met je partner wat de voorkeur heeft.
- Loop of fiets aan de blinde kant, dan ben je een soort buffer voor ‘gevaar’ uit de blinde hoek.
- Loop/zit/fiets aan de ziende kant om botsingen onderling te voorkomen en beter contact te maken zonder dat je partner diens nek helemaal hoeft te (ver)draaien.
- Kijk mee in het verkeer bij de ‘dode hoek’ en bij moeilijke manoeuvres
- Regel hulpmiddelen zoals een spiegel op de fiets aan de kant zonder zicht, dit scheelt omdraaien en potentieel slingerende situaties.
Begrip en geduld:
- Moedig je partner aan bij uitdagingen: er kan soms meer dan iemand denkt. Laat hem/haar het proberen en coach in plaats van te zeggen “beter van niet”. Bijvoorbeeld bij sporten.
- Probeer niet te bemoederen, maar begripvol te ondersteunen. Laat je partner zelf de ervaringen opdoen met het zien met een oog.
- Maak afspraken over hoe je hulp kunt bieden, maar ook over hoe en wanneer hulp gevraagd wordt. Spreek bijvoorbeeld een signaal af zodat je partner laagdrempelig aan kan geven hulp nodig te hebben voordat deze boos, gefrustreerd of teleurgesteld raakt.
- Probeer je partner zo veel mogelijk zelf te laten doen. Het is zwaar om mantelzorger te zijn (altijd opletten) maar waarschijnlijk kan je partner (uiteindelijk) heel veel nog best zelf en hoef jij jezelf niet te overbelasten.
- Wees geduldig. Aanpassen aan de nieuwe situatie kost tijd en ‘vallen en opstaan’.
- Accepteer dat dingen fout zullen gaan. De hersenen hebben tijd nodig om zich de nieuwe situatie eigen te maken. Ook bij vermoeidheid zullen er dingen kunnen vallen, omgestoten worden etc. Dit hoort er bij.
- Bedenk/probeer of het gebrek aan dieptezicht onderdeel is van het probleem/mislukken van een taak voordat je kritiek levert. Bijvoorbeeld bij loodrecht gaten boren, een fietsband uitlijnen. Dingen die eerder prima gingen kunnen met nog maar één oog onmogelijk of erg lastig zijn.
- Geef je partner de ruimte om aan te geven waar deze behoefte aan heeft: bijvoorbeeld bij plaats nemen aan een tafel of op de bank. Informeer of je partner het fijn vindt als er gewaarschuwd wordt voor op-/afstapjes, obstakels, trappen.
- Blijf communiceren. Twijfels, verwachtingen, onzekerheden, wensen; bespreek dingen op een rustig moment als er (nog) geen heftige emoties bij gekomen zijn of als de gemoederen zijn bedaard.
- Je kunt ‘ongevraagd’ helpen door te waarschuwen voor dingen (je rijdt erg dicht bij de stoep, pas op voor fietser van rechts) of in te grijpen (een duwtje tegen de kan/fles zodat inschenken wel goed gaat) maar ga na of je partner hier behoefte aan heeft of er juist onzeker of gefrustreerd van raakt.
- Vertrouw er op dat je partner zelf kan beoordelen wat hij/ zij nodig heeft om prettig te leven ( ipv overnemen/ zorgelijk zijn).
- Maak onderscheid tussen obstakels voor je partner en die van jou. Neem het probleem niet over en vraag aandacht voor jezelf als dat nodig is. (dit is voor veel ziekten/problemen het geval).
- Je partner is nog steeds je partner, er ontbreekt een oog. Niets meer en niets minder.
- Als je partner ivm kanker een oog verliest is er ook nog de vrees voor meer ziekte en/of dood. Dan kan het oog weghalen een oplossing zijn voor de bestrijding van de kanker. Dan heeft je partner 2 akelige dingen op zijn/ haar bord liggen. Misschien zelfs 3 als iemand ook het veranderende uiterlijk heel moeilijk vindt. Geef alles de aandacht die het verdient en sta ook stil bij jouw eigen verdriet.
Voor mensen wiens partner de oogverwijdering nog moet ondergaan kwamen ook wat tips:
- Je zou kunnen vragen of jij (of een andere naaste) mag overnachten in het ziekenhuis rondom en tijdens de ingreep om snel dicht bij te zijn voor steun.
- Ga mee bij elke afspraak, of zorg dat er iemand anders mee kan, want twee horen meer dan één en achteraf kun je met elkaar bespreken of alles goed begrepen is en wat de gevolgen of vervolgstappen zijn.
- Neem contact op met een lotgenoot via OOG in OOG om te bespreken hoe het proces kan verlopen en wat er gaat gebeuren en wat er te verwachten valt.
- Als je partner wordt geopereerd, kijk/ leef mee met elke stap. Zo wen je er ook aan en ook aan het veranderde uiterlijk van je partner. Zo wordt het gezicht je vertrouwd en eigen.
